Budsjettet - vårt arbeid

Den førre posten var skriven i opptakta til budsjettarbeidet i Hyllestad kommune. No, nokre veker seinare, har vi fått jobba med innhaldet, både kvar for oss og i gruppene. Vi har endå til hatt to fellesmøte der alle gruppeleiarane har diskutert intensjonar og alternativ. Prosessen har vore krevjande og utfordrande på dei eine sida, men prega av gode diskusjonar og godt arbeid på den andre. Felles for alle gruppene er at ein ynskjer å utføre meir enn det ein i realiteten har pengar til. Då må vi kvar for oss legge nokre premiss i botnen. Våre er:

- kva tiltak, og i kva rekkefølgje ynskjer vi å ta innatt i budsjettet for 2012?
- kvar kan ein spare, både for 2012, men kanskje endå viktigare - for resten av økonomiplanperioden (til 2015)?
- er budsjettet realistisk?

For oss på Samlingslista har det vore naturleg å setje opp nokre konkrete punkt og summar på dei postane vi sterkast ynskjer å finne dekning for, og prioritere rekkefylgja. Vår liste med konkrete punkt ser slik ut, i prioritert rekkefølgje:

- Oppretthalde Frivilligsentralen
Frivilligsentralen er navet for all den positive frivillige innsatsen som vert lagt ned i kommunen vår. Mykje er usynleg arbeid, men som kan bety skilnaden på eit godt og dårleg liv for den som er involvert. Andre oppgåver er veldig synlege, som når ein kollektivt går saman for å feire oss sjølv. Frivilligsentralen gjer ein uvurdeleg innsats for lag og organisasjonar, og for meg og deg.

- Gjeninnføre politikargodtgjerdsla
Det å vere folkevald og arbeide for ein best mogeleg kommune er ikkje noko ein skal gjere halvvegs eller som venstrehandsarbeid. Det har det heller ikkje vore, men det er prinsippielt riktig og viktig at den innsatsen som ein gjer på fritida for folket sitt ve og vel skal lønnast med ein symbolsk sum i tråd med vervet ein har. I tillegg skal vi ha ein dedikert og hardtarbeidande ordførar. Det skal ikkje vere ein stillingsprosent, men ei altomfattande rolle. Då er det uaktuelt å halde fram med berre 80% godtgjerdsle.

- Oppretthalde aktivitetssenteret
Aktivitetssenteret er ikkje lovpålagt, men for Hyllestad sin del har det vore enormt viktig. Det er eit tiltak for brukarar som ikkje har noko anna tilbod, og det har vore med på å auke livskvaliteten til dei som har vore med. I tillegg har ein i Hyllestad vore del av ein unikt prosjekt der ein driftar miljøstasjonen i Staurdalen. Dette har vore så vellukka at det vert brukt som modell for andre kommunar.

- Oppretthalde kjøkken og vaskeri på Eiklund

Ein har ikkje funne det sannsynleg at her ligg eit betydeleg innsparingspotensiale når alle faktorar er tekne med. I tillegg så er dette viktige arbeidsplassar i kommunen, som vi ikkje ynskjer å sette vekk, og mogeleg miste ut av kommunen.

- Konkurranseutsette reinhaldstenestene

Tilsvarande vurdering som på førre punkt.

- Auke rammene for skulen

KOSTRA-tal syner oss at skulen har ekstraordinære utfordringar, og ekstremt mange elevar som krev ekstra oppfylgjing. Det krev igjen ekstra ressursar, og desse får ikkje kommunen dekka med dagens inntektssystem. Det vert ei prioritert og ekstremt viktig oppgåve for politikarane i 2012 å jobbe finansieringa av desse tiltaka. Summen av skulen sine utfordringar er eit redusert budsjett på totalt 2,5 mill. Dette betyr naturlegvis tøffe tak for skulen. Vi trur at skuleleiinga vil løyse desse utfordringane på ein best mogeleg måte, både for elevar, foreldre og tilsette. Vi har fått mange gode innspel frå både skulen og utdanningsforbundet, og dei set vi stor pris på. Vi er ansvarlege skuleeigarar, og ynskjer å halde fram med den gode dialogen. Så er det alltid ein kunst å balansere skuleeigarrolla med å vere gode og ansvarlege eigarar av helse- og omsorgstenestene, plan og utvikling, barnehagane og sentraladministrasjonen. Vi er alle i same båt og må dele av den same pengesekken, og andre sektorar har desverre fått tilsvarande utfordringar før, men heldigvis løyst dei. Det er vi trygge på at også skulen skal komme i mål med.

- Redusere auka i kommunale gebyr

Det kan verke som eit paradoks at ein skal promotere seg som tilflyttarkommune samstundes som ein del satsar vert auka. Vi er opptekne av at satsane skal vere levelege, og det er dei samla sett også etter ei oppjustering - etter vårt syn. Når det gjeld vassavifta spesielt, så er den lovregulert, slik at kommunal vassproduksjon skal vere sjølvfinansierande. Det skal vi som politikarar syte for at den er. Så kan ein sjølvsagt alltids diskutere om ein liten kommune som Hyllestad skulle drive med vassproduksjon i utgangspunktet, men det vert i beste fall ein diskusjon av akademisk interesse.

- Unngå auke i eigedomsskatten

Eigedomsskatt er etter vårt syn ein urettferdig og prinsippielt feil måte for ein kommune å skaffe seg inntekter på. Denne meininga veg dessverre ingenting når fylkesmannen har bestemt at den skal innførast for at ein skal få skjønnsmidlar. Dette er i realiteten ikkje opp til politikarane å bestemme for ein kommune i Hyllestad sin situasjon, det er ein føresetnad for at ein skal eksistere.

- Auke rammene for helse og omsorg

For å komme frampå i arbeidet med samhandlingsreforma, og for å betre arbeidssituasjonen for dei tilsette i sektoren, så burde ein ha auka rammene. Her manglar midlar både til Eiklund, heimetenestene, psykiatri, førebyggjande arbeid og administrasjon. Ein vert kort oppsummert heldne i hop av tilsette som gjer ein prisverdig innsats. Også her ligg nokre ekstraordinære utfordringar inne, som etter vårt syn bør gjevast øyremerkte midlar til. Det skal også jobbast med i 2012.

- Auke rammene for kulturskulen

Kulturskulen gjer ein nyttig og viktig jobb for å levere gode tenester til innbyggjarane. I tillegg har ein potensiale til å utvikle endå fleire tilbod til fleire grupper av innbyggjarane, som også kan gje oss inntekter og/eller innsparingar på sikt.

- Auke rammene for sentraladministrasjonen

Sentraladministrasjonen er i likheit med mykje anna på eit minimum, og har i hovudsak fokus på lovpålagde tenester. Vi ynskjer å løyve midlar for å auke ressursbruken på utviklinga av nettsidene, innføre politikarportalen for spare miljøet og kostnadar, sette i gang naudsynte prosjekt innanfor IT og lage rom for konstruktive utviklingsoppgåver.

- Auke rammene for plan og utvikling

Plan og utvikling har i ei årrekke vore under sparekniven. Det betyr at vi som folkevalde har opparbeida eit etterslep som plan og utvikling på leve med i sin kvardag. Det er ikkje bra. Vi er på helane når det gjeld veg, vatn og kommunale bygg. I tillegg har ein ikkje ressursar til drive med kultur og utviklingsbiten i den utstrekning som vi ynskjer.

I framhaldet finst det ei uendeleg liste med gode tiltak som vi kunne ha hatt dersom vi hadde ein annan økonomisk situasjon. Administrasjonen har fremja eit forslag til budsjett der ein har auka eigedomsskatten så mykje som ein kan, ein har auka kommunale gebyr og avgifter. I tillegg har ein ikkje funne rom for politikargodtgjerdsla. Dette forslaget går i balanse. Det vil sei at vi må frigjere midlar dersom vi skal bruke meir. Det er utfordringa vår. Frå før veit vi at drifta på dei ulike sektorane er tekne ned til eit minimum.

Samlingslista sitt forslag for å finne dekning er:

- legge ned dei kommunale barnehagane frå hausten -12, samle dei på Hyllestad, og flytte småskulen saman med resten.
- selje bygga til noverande Øen og Leirvik barnehagar.
- redusere ei av ingeniørstillingane på plan og utvikling til 60%.

Det er viktig at dei grepa som blir gjort no er strukturelle grep som også gjev oss ein langsiktig gevinst. Dersom ein utøver budsjettmessige krumspring for å finne dekning for eitt år om gangen, så kjem ein oppatt i same situasjon neste år. Desse to grepa vil gje oss handlingsrom, både i 2012 og vidare utover i økonomiplanperioden. Det vil vi trenge. Samstundes vil vi halde eit høgt fokus på rekruttering og målretta arbeid for å redusere sjukefråværet. Dette har også eit innsparingspotensiale i seg, men det blir i så fall ein gevinst. Det er postar som vanskeleg let seg estimere og brukast i budjsettsamanheng på førehand.

Samla sett gjev desse grepa oss nok dekning til dei fem øvste punkta. Dette føreset at tala som vi har jobba med vert kvalitetssikra av administrasjonen. Det finst i realiteten ingenting å hente på dei andre budsjetta, alle som jobbar i kommunen driv alt på eit minimumsnivå. Dette er dei harde realitetane. Ein kan sjølvsagt meine at dette er dårleg.

Det kunne ha vore mykje verre.

No-situasjonen har oppstått på grunn av manglande vilje og evne til å gjere strukturelle grep politisk i fortida. Det betyr at vi kanskje allereie til neste år kan merke positive konsekvensar av dei vedtaka vi legg opp til no. Når driftsnivået er tilpassa røynda kan vi sjå framover, og legge til rette for utvikling. Sånn sett er det trass alt eit positivt budjsettframlegg, all den tid at ein har funne dekning for tiltak som vi meinar er viktige for innbyggjarane i kommunen vår, og sett ein tydeleg kurs vidare.

Vi i Samlingslista har god tru på Hyllestad i framtida. Vi er inne i ein god trend, og dersom våre synspunkt når fram i budsjettbehandlinga, så er vi også økonomisk inne på ein ny og betre kurs. Det gjev oss naudsynt handlingsrom og handlekraft i åra framover. Vi ser at det er mange spennande prosjekt i åra som kjem. UNESCO-nominasjonen og det enorme potensiale som er i ferd med å krystallisere seg rundt kvernsteinsparken er eitt punkt. Utviklinga av gamleverftet og synergiane det vil ha for Leirvik er eit anna. Fleire spennande reiselivsnæringsprosjekt på Sørbøvågen er eit tredje. Hyllestad er i ferd med å utvikle seg til å bli det samlande senteret vi alltid har mangla. Omstillingsarbeidet er inne i ei viktig fase, der ein for alvor vil få oppleve konkrete og synlege resultat. I tillegg har vi Lutelandet, ny kystveg og endå meir. Framtida er lys.

Likevel skal ein ikkje gløyme at 2012 vil bli nok eit utfordrande år for dei som arbeider i kommunen. Også innbyggjarane vil i ulik grad merke at ein gjer grep som verkar inn på kvardagen. Heldigvis har vi fantastiske tilsette i alle sektorar, og saman med dei er eg trygg på at vi skal løyse også dei vanskelege oppgåvene på den beste måten som er mogeleg. Året som kjem vil på mange måtar stå for ein ny start, og vonaleg starten på ei ny tid for innbyggjarar og tilsette i Hyllestad kommune. Med det som bakteppe så har eg stor tru på at vi Hyllestadingar skal få eit vellukka og positivt 2012 - ved å stå saman.