Systemet vil ikkje ha Hyllestad

I morgon er det ei veke sidan kommunestyret fekk presentert budsjettet for 2012. Administrasjonen levnar ingen tvil, her er fleire oppgåver enn det finst midlar til. I opptakta har vi alt vore klare over at stoda ikkje er god, 2011 går mot underskot, sjølv med ekstramidlar på 1,5 million. Forklaringa er naturlegvis ikkje mogeleg å forenkle, men storparten av sprekken knyter seg til lovpålagde oppgåver som er dyrare enn budsjettert. Det gjev både administrasjonen og politikarane ein svært krevjande situasjon når neste budsjett skal i hop.

Administrasjonen har innstilt på knallharde kutt i eine enden, og auke i så godt som alle skattar og avgifter i den andre. Likevel kjem ein ikkje i mål. Aktivitetssenteret og Frivillegsentralen er føreslått nedlagde. Det er trasig, og eit øydeleggjande signal å sende for ein kommune som jobbar knallhardt og målretta med å auke tilflytting og trivsel blandt innbyggjarane. Vi veit at aktivitetssenteret er eit vellukka og viktig tilbod til brukarane, og vi veit at Frivillegsentralen er det fremste verktøyet ein har for å nøre oppunder vekst og auka aktivitet i lag- og organisasjonslivet i kommunen. 150-årsfesten i sommar er eit døme på tiltak som aldri kunne ha vore realisert utan sentralen. Dessutan er begge tiltaka relativt rimelege, sett i forhold til kva ein får att, og den verdiauka dei representerar for Hyllestad som samfunn.

Gode intensjonar er ein ting, men det er pengane som rår. På inntektsida kjem Hyllestad dårleg ut, og statsbudsjettet gav oss ein inntektsvekst som ligg under snittet. Mykje snø i starten av 2011 gav store utgifter til brøyting. I tillegg kan KOSTRA-tal fortelje oss at vi har ein skule som står i ein ressurskrevjande situasjon, med ein andel elevar som treng ekstra oppfylgjing som er ekstremt høg samanlikna med kven som helst. I andre enden har vi ein tilsvarande situasjon i eldreomsorga. Dette er lovpålagde oppgåver som vi skal og må løyse. Dessverre tek ikkje inntektssystemet høgde for desse tinga, i lag med andre faktorar som gjev Hyllestad ein ekstraordinært vanskeleg budjsettsituasjon. På kort sikt er det få, om nokon, driftsmessige grep som kan gjerast for å frigjere midlar til neste år. Auke i avgiftene vert naudsynt, og uunngåeleg. Eigedomsskatten er innført, og oppjustert, og ei ytterlegare auke vil vere eit svært negativt signal å sende til eksisterande og nye innbyggjarar. Dessutan veit vi at ei auke i eigedomsskatten er som å pisse i buksa for å halde varmen, ein skubbar problema framfor seg, men dei kjem att. Det er lite arbeidskrevjande og lettvint, men før eller seinare står ein der med 7 promille og den minst attraktive skattepolitikken i fylket. Det er kort og godt falitt. Så skal ein - som politikar - alltid vere varsom med å gå for bombastisk ut i slike spørsmål, men det skal ikkje herske tvil om at ei auke til 5 promille vil vere eit stor nederlag for vår gruppe.
Det harmonerar ikkje at ein skal levere stadig dårlegare tenester til ein stadig høgre pris.

Vi har endå mykje budsjettarbeid framfor oss, men nokre punkt har krystallisert seg:
- vi må arbeide for å få ekstraordinære skjønnsmidlar, både for å kompansere for den spesielle situasjonen, og for å kunne halde fram med det viktige omstillingsarbeidet.
- vi må saman med administrasjonen setje i gang ein prosess for å omstille den kommunale drifta, slik at den er tilpassa den jobben som skal gjerast. Ingen ynskjer oppseiingar, men ein må snu alle steinar for å få ei sunnare og økonomisk bærekraftig drift.
- vi må vurdere alle invisteringar, og legge alle invisteringar som ikkje må takast no på vent til ein har omstilt seg. Med den økonomiske stoda ein har no, tåler vi ikkje mykje meir gjeld.
- vi må berømme alle dei kommunalt tilsette som gjer ein kjempejobb i helse, omsorg, skule og oppvekst, og oppmode om å halde fram med den store vilja til å løyse ein vanskeleg situasjon. Både skule, barnehage og eldreomsorga vil få endå nokre tøffe år, men gevinsten ved å lukkast i snuoperasjonen vil forhåpentleg vere god.

Utan skjønnsmidlar har vi som politikarar ingen ting vi kan gjere - då handlar budsjettet om å utføre lovpålagde oppgåver, og knapt nok det. Det kan vi ikkje leve med, då har systemet teke livet av Hyllestad kommune.

Vi skal jobbe knallhardt vidare, og gjere vårt for å levere eit budsjett i balanse, som ikkje sler føtene under Hyllestadingane sin kvardag. Det vert tøft, både budsjettmessig, og i framhaldet. Då er det viktig at både vi som er politikarar og innbyggjarar held fram med å sjå dei positive trendane som er i ferd med å vekse fram i Hyllestad.

Har du meiningar og innspel til budsjettet? Nøl ikkje med å ta kontakt, og køyr gjerne debatt!